جغرافياي طبيعي روستاي سوهان

شهرستان طالقان استان (تهران) البرز


نمائي از روستاي سوهان در پائين کوهپايه هاي کوه کلَ سنگ

جغرافياي طبيعي روستاي سوهان

جغرافياي طبيعي روستاي سوهان، يا آمايش سرزميني منطقه شامل بافت داخل روستا و مناطق اصلي و پوشش گياهي آن است. زيرا به غير از اراضي داخل روستا كه اغلب بعنوان ساختمان مسكوني و برخي نيز به صورت باغ_ويلا در حال استفاده است، بقيه مناطق از لحاظ جغرافيائي، تقريبا به سه بخش، اول اراضي مزروعي روستا، دوم مناطق كوهستاني بالا و نزديک روستا موسوم به، جير كوه (کوه پائين) و سوم، مناطق جر كوه (کوه بالا) ، قابل تقسيم است

حيات وحش روستاي سوهان - - - پوشش گياهي روستاي سوهان

محله هاي داخل روستا

در حال حاضر، مي توان گفت که مرکز روستاي سوهان، محوطه پاركينگ مانندي (موسوم به عسلي سر) در پايان جاده اصلي منتهي به روستا است كه در شمال آن، درخت چنار قديمي (چنار دار) سوهان با 7 شاخه و تنه اصلي و قطري در حدود 14 متر، قرار دارد. گفته ميشود قدمت اين درخت، به بيش از 1000 سال مي رسد. اين درخت در گذشته نزد اهالي تقدس زيادي داشته و از شكستن و آتش زدن شاخه هاي آن يا استفاده از برگ جهت علوفه، به شدت پرهيز مي گرديد

با توجه به موقعيت كاملا كوهستاني و شيب زياد روستا در برخي نواحي، و پرتگاه هاي عميق در قسمت غربي روستا، وضعيت فيزيكي، به اين شرح است كه در مركز و غرب روستا، كوچه و خيابان اصلي دهميان (ده ميان که به معني ميان يا وسط ده است) از شمال روستا در محله اوبار تا جنوبي ترين نقطه موسوم به كشرو پشته، واقع شده است، كه در گذشته اغلب مغازه ها و خانه هاي بزرگ و امروزه مسجد شهداي روستاي سوهان، در دهميان قرار دارد. ساير كوچه ها به صورت موازي يا عمود بر آن واقع شده است.

بيشتر كوچه هاي روستاي سوهان، به نسبت با عرض زياد و براي عبور و مرور گله هاي زياد گوسفند و گاو، (در حال حاضر وسايل نقليه) مناسب بوده است. امروزه روستاي سوهان به سمت شرق و مناطقي مثل، باغ كو، خرمنان، رونا، نوگل و ميان راه، و اندكي به سمت جنوب، منطقه بن دشت، در حال توسعه مي باشد

عکس ماهواره اي از مناطق مسکوني روستاي سوهان و برخي مکان هاي مشهور

در شرق روستا، منطقه مزار(قبرستان)، محل دفن شهداء و گذشتگان و ساختمان هاي مخروبه دبيرستان و درمانگاه، و در جنوب روستا، مدرسه قديمي و متروکه قرار دارد. بعلاوه از روستاي سوهان، در پائين مزار، راه شني به سمت جنوب و براي رفتن به روستاي كشرود و پائين طالقان، قابل استفاده مي باشد. در پائين پارکينگ و عسلي سر، مخابرات روستا قرار دارد. مغازه هاي روستا در همين منطقه و کوچه دهميان واقع شده است

بنابر يك تقسيم قديمي، كل روستا به دو منطقه جر مله، يعني محله بالا (تقريبا شامل محله هاي بالاي درخت چنار) و جيرمله يعني محله پائين، شامل بقيه محله هاي جنوبي روستا، تقسيم شده بود

واحد ربع و زيوار در ملک

حسب شيوه هاي قديمي، از اصطلاح ربع و زيوار، براي پوشش ملك در روستاي سوهان استفاده ميشود، که بر اساس معيار آبياري زمين هاي روستا تنظيم شده و قابل تطبيق دقيق با مساحت خاص به متر مربع يا تعداد قطعات مالکين زمين ها نيست . در اين شيوه، كل اراضي سوهان، به 30 زيوار و هر زيوار 5/14 ربع، و در عين حال كل اراضي به 435 ربع ملك، قسمت شده است و هر مالكي، نيم يا يك يا چند ربع ملك دارد كه به صورت يک يا چند قطعه زمين يا باغ در مناطق مختلف روستا پراکنده مي باشد

توضيح آنكه، با توجه به 4 منبع آبي، شامل آب ده مربوط به هفت چشمه، آب دره ميان راه، آب چشمه و منطقه بور دشت و آب دره جوبن،‌ آب كشاورزي روستا، از اين 4 منبع تامين مي گرديد. به اين منظور، يك شبانه روز، به سه قسمت، از اول تيغ آفتاب صبح تا ظهر، از ظهر تا غروب و از غروب تا صبح، براي صاحب ملك، قابل استفاده بوده است.(در سال هاي اخير از سه دوره زماني، 8 صبح تا 16 و 16 تا 24 و از نيمه شب تا 8 صبح روز بعد استفاده ميشود) كه آب جاري شده در يك شبانه روز، معادل سه زيوار ملك را پوشش مي دهد. حال هر زيوار به چهارده و نيم قسمت، تقسيم شده بود كه هر قسمت، يك ربع ملك، ناميده ميشود

در نقشه زیر، اسامی مزارع و مناطق روستای سوهان از دریاچه سد طالقان تا خود روستا، و نیز مناطق جیر کوه از روبا پشته تا کله سنگ و جر کوه از کله سنگ تا الهو چال و بعلاوه تا ارتفاعات البرز مرکزی، خاس، که مرز بین طالقان و الموت است، نمایش داده میشود









موقعيت طبيعي روستاي سوهان از شمال دریاچه سد طالقان و مزارع و مناطق آن تا مناطق بخش الموت و کوهای البرز مرکزی
مقياس تقريبي، يک ده هزارم

اراضي مزروعي

شامل حدود اراضي مجاور روستا(به سمت شرق و جنوب) تا رودخانه شاهرود (در حال حاضر محدوده درياچه و ساختمان سد طالقان) مي باشد. به علت دره عميق و پرتگاه غرب روستاي سوهان، يعني دره منتهي به روستاي کشرو و نيز به علت شروع بافت کوهستاني در شمال روستا، اغلب اراضي و باغات روستا به سمت جنوب و شرق روستاامتداد يافته است

قسمتي از اراضي به صورت كشت آبي و بقيه به صورت كشت ديم، از قديم تا اين اواخر، مورد استفاده كشاورزي اهالي بوده است. در حال حاضر برخي از اراضي به صورت باغ استفاده ميشود و رونق کشاورزي قديمي وجود ندارد. از لحاظ زمين شناسي اين منطقه به صورت تپه هاي اغلب خاكي و ارتفاع بين1400تا 2200 متر مي باشد

به طور کلي در روستاي سوهان به دليل بافت كوهستاني، اغلب مزارع كوچك و قابل تجميع به مزارع بزرگ نيست و از طريق ايجاد كرت ها و مزارع كوچك و مسطع در تپه ها، ايجاد شده است. امروزه به دليل مهاجرت زياد، برخي زمين هاي آبي به صورت باغ و بقيه زمين هاي آبي و ديمي متروكه مي باشد.

در جنوب روستا، خيابان ده ميان به سمت روستاي کشرو راه شني و مال رو وجود دارد که درادامه مسير جنوبي تا منطقه سوهان چال، راه شني ماشين رو به سمت روستاي روشنبدر نيز قابل استفاده است. لکن در قسمت پاياني فقط راه مالرو قابل دست رسي است. گفتني است به علت زلزله قديمي، از منطقه کشرو پشته تا شمال روستا در هفت چشمه، به علت ريزش کوه، امکان تردد و اسکان وجود ندارد. همچنين در کوه مقابل کشرو پشته، که در روستاي کش واقع شده است، منطقه کپک قرار دارد که به دليل ريزش کوه، منظره جالب و عجيبي دارد.

در ادامه مسير کشرو پشته به سمت جنوب، اين مناطق وجود دارد: بن دشت، گرچه، کوه بن، درپيش گاه، آسيوي سر، چاك بلو، نودال، قلاچاک، خزه نو، رزکش و سوهان چال که ادامه مسير به روستاي روشنبدر مي رود

مسير بعدي در جنوب روستاي سوهان، محله باغ کو مي باشد که در ادامه شامل مناطق زير است. بن باغ، جير خرمنان، آن دست، گزه نداي گل کرد، اشترگل، ارباغ، پس چاک، عالش نو،چاکاني دره، جوبن، قلقل چشمه، لاک پشتي دره، خرخسان، قاسمي بور که در ادامه مسير غربي به طرف راه مالروي روستاي روشنبدر خواهد بود.

البته در سمت شرقي مسير فوق، به سمت درکان لنگه، لواساني رژه و سپس مزرعه لواسان مي روند. گفتني است مزرعه لواسان در گذشته وقت هزينه عزاداري خامس آل عبا، امام زاده ابراهيم روستاي کشرو شده است. در ادامه به سمت دره سالک و به طرف جاده آسفالت پائين طالقان و به طرف ساختمان هاي تاج سد طالقان مي رود

در سمت شرقي و جنوب شرقي روستا، مزارع و مناطق: نوگل، دري نو، که باغ و جنوب گمباکول و در مسير شرق آن، شلانک ديمان، ريگ دشت، بوري ديم، ميان راه،

درمسير شرق، منطقه جر خرمنان، گمباکول، رونا، ميان راه، تِيخ پله، تخت چال، گل چال، گچ کروي سر و به سمت پائين نوديمان، بوري ديم، بور دشت، پنبه جارک، بوراني ديم، ملاي ديم، آرمت لو، رزان، الله قلي آباد که در ادامه مسير جاده آسفالت پائين طالقان به سمت روستاي آرموت

البته از دره ميان راه که دو درخت توت دار قديمي موجود است، راه مال رو به سمت شرق و روستاي دنبليد و مناطق، مرگ دشت، ويک، دنبلي سامان قابل استفاده است. گفتني است مسير دسترسي به غار کله سنگ، نيز از اين طريق است.

جير كوه

يا کوه پائين، شامل قسمت بالاي روستاي سوهان تا مناطق مرسنگدوش و كلِ سنگ مي باشد. اين مناطق داراي طبيعت كاملا كوهستاني و بعضا به صورت سنگلاخ و داراي ارتفاع بين 2200 تا 2800 متر مي باشند. در گذشته در مناطق شمالي و نزديک روستا حتي به صورت ديم، اقدام به کشاورزي و بقيه مناطق کوهستاني، براي برداشت علوفه زمستاني استفاده شده است

جهت استفاده از علوفه كوهستان، جيرکوه مابين خانواده ها،‌ تقسيم شده بود. لذا هر خانواده اي، حق برداشت علوفه كوهستاني را فقط از محوطه خانوادگي خود را داشته است كه در اصطلاح محلي به واش چين، معروف است و هنوز نيز برخي اسامي جغرافيايي اين مناطق، با پسوند واش چين، خوانده ميشوند. البته مناطق كوهستاني جر كوه، در ابتداي هر سال، بين اشخاص متقاضي، به صورت توافقي يا قرعه كشي، جهت برداشت علوفه تقسيم مي گرديده است. منطقه الهو چال و برخي نواحي نيز براي امكان چراي گله هاي گوسفند و گاو، به صورت آزاد رها مي شده است

از محله اوبار در شمال روستا به سمت شمال غربي، دره هفت چشمه قرار دارد که در سمت غربي تر آن، مناطق، اسکول، مگساني چاله، تريد ماست، آلبالو چاي کن و به سمت شمال دره هفت چشمه، مير باقري پاره و جعفرکي پاره، خوش رو، چاک چالکان، قاضي چالک، گوگل خسبان، سياه رونا، تپارک دست، مير النقي گهره، سکوي گردن، سياه چره، وريد، سرچشمه و درادامه به پائين منطقه دانه خاني ميرسد.

در غرب هفت چشمه و راه مال رو به سمت روخانه و جير الهو چال و آبشار معروف سوهان، شامل مناطق تپه زولکان، زولکاني سر، آسياب کله سر، خشکه دره، دوآب، چره، سياه بندي دره مير، لحاف چشمه، چشمه حيدر، مير جمالي واش چين، مال خسبان، بيلي گردن

در شمال روستا، محله اوبار قرار دارد که راه قديمي و مال رو به سمت الموت و الهو چال و جر گوه واقع شده است اسامي معروف عبارت است از روبا پشته اي سر، امريک، دل دلي بام چاله، سنگ چشمه، کوکلاني بور، دراز چاک، دره و چشمه دانه خاني و به سمت گوشاني

در سمت شمال شرقي روستا، منطقه رونا، خون درک واقع شده است. در ادامه مسير شرقي تر، يعني بالاي منطقه ميان راه، راه مال رو به سمت زمينکان قرار دارد که شامل مناطق آسياب، کلام سو، تيخ پله، کچالک، گرگ واز، سرخ بند، دوآب، خل خرنگاه دره، قلندرک، به سمت زمينکان و در ادامه حياط و دشت ماز که درادامه مسير غربي به طرف دانه خاني مي رود و در بالاي آن، کوه کله سنگ است

البته در شرق ميان راه، به سمت شمال راه مالرو منطقه مرسندگوش و به سمت شرق، راه مال رو روستاي دنبليد قرار دارد که درادامه مسير شرقي مناطق مرگ دشت، سفيد گل چال، دنبلي سامان، تور چشمه اي سر، آفتابي ديم، سنه ديمان، زالنگاه، روباري سنگ سر، سنگ چشمه، سرين چال، کوه گهره، مير محمدي پاره، و به سمت شرق، تيغ چال، کوه گهره، و به سمت مرسنگدوش و در سمت غرب مسير فوق، خل چشمه، چشمه گهره، سينه چاک، اسلکاني چشمه، فرخ نو، وي بوته، دوجار و قلعه حوض و قله هاي سمت شرقي کوه کله سنگ

جر كوه

مناطق كوهستاني در شمال كلِ سنگ، و پائين گوشاني، از کامکان تا الهو چال، مال خاني و به طرف روستاي آوه الموت، مي باشد كه طبيعت كاملا سخت كوهستاني البرز مركزي، خصوصيت اصلي آن است. كه به دليل ارتفاع بيشتر از 2800 متر و فاصله زماني سبز شدن صحرا و رويش گياهان كوهستاني، با مناطق پائين تر، محل تعليف و نگهداري گله هاي گوسفند كوچ رو، در وسط تابستان بوده است.

در ادامه مسير راه مال رو دانه خاني، ابتدا گردنه و دره گوشاني، جير خشکه چال که در مسير شمال و اصلي به سمت جر خشکه چال و به سمت غرب به طرف جير الهوچال مي رود.

در سمت شرق، کوه کله سنگ، و با گذشتن از جر خشکه چال به سمت شرق و شمال شرقي، منطقه رژده، جر کامکان، مرواريد چشمه، گل نو، مسجد کهر، مروارديد گهره، النگري گردن که در ادامه شمالي به سمت دره مال خانه و نگار چشمه و از آنجا به سمت سفيد آب، خاس، ارتفاعات البرز مرکزي و به سمت روستاي آوه الموت و شمال کشور، دو هزار تنکابن، راه قديمي و مال رو وجود دارد. همچنين از پائين جر خشکه چال مسير به منطقه يخچال قابل استفاد است.

در منطقه جير خشکه چال به سمت شرق، بيلي تله، جير کامکان، بيلي گردن، بواگهره، غارک، خورشيد سر، جير الهو چال، سياه گهره، صافه گهره، تليد ماست، گرگران، يور سره، دو قراب چاله و به سمت بويه چال و از آنجا به سمت آوه الموت و مسير قلعه قديمي حسن صباح در الموت، راه قديمي مال رو وجود دارد.

در پائين دره الهو چال به سمت بالا، نرم زمين، اران، گل کند، کشي کوه، دزد چاله، حمام کول، سياه رونا، سياه دره، گزنه چشمه و چشمه الهو چال به سمت بويه چال مي رود. گفتني است منطقه کوهستاني جير الهو چال، محل نگهداري گله هاي گوسفند بوده است که در گذشته رونق زيادي داشته است.

صفحه اصلي

تمامي عكس ها و متون اين سايت، مشمول قوانين و رعايت حقوق معنوي مي باشد. هر گونه استفاده مجدد، فقط با اعلام منبع و آدرس سايت، مجاز مي باشد
All rights is reserved