بسم الله الرحمن الرحیم

سید نجم الدین محمود طالقانی


مرحوم آقا سید ابوالحسن، پدر آیت الله طالقانی


مبارز نستوه، آیت الله سید محمود طالقانی
مقدمه
نوزدهم شهریور هر سال، یادآور، رحلت جانسوز مبارز نستوه، اولین امام جمعه انقلاب اسلامی، حضرت آیت الله محمود طالقانی، ره، می باشد

علی هذا، جهت بزرگ داشت این عالم ربانی، مقاله حاضر، در باره جد اعلای ایشان و سادات طالقان، یعنی قاضی سید نجم الدین طالقانی به مناسبت سالگرد درگذشت معظم له، تقدیم می گردد

نسب معظم له، به شرح زیر تا قاضی نجم الدین محمود طالقانی، اعلام شده است

سید محمود بن سید ابوالحسن(1278 – 1350ق) بن سید محمود (سید آقا) (متوفی 1310ق) بن سید معصوم (نقیب السادات) بن سید قاضی سلیم بن سید محمد جعفر بن سید قاضی نجم الدین محمود طالقانی



منابع اصلی
توضیحات سلسله انساب سادات در این مقاله، بر اساس مندرجات، کتاب الشجره الطیبه، جلد 2، تالیف سید فاضل الموسوی الصفوی، صفحات 3 و 4 اعلام شده است

سایر مطالب، بر اساس کتابچه، قاضی سید نجم الدین طالقانی یا برگی در تاریخ تشیع و کتابچه اورازان مزار فیض طالقان ، و کتابچه «سید علاء الدین قاضی نجم الدین طالقانی» تالیف سید اشرف الدین کیایی طالقانی و مطالب سایت و سایر منابع عمومی اینترنتی، تنظیم شده است

خواهشمند است در صورت هر گونه اشکال یا اطلاعات تکمیلی، خواننده محترم از طریق رسانه های در دسترس، اینجانب را، ارشاد فرمایند


09121783011 - تلگرام یا پیامک

حسین زینعلی
معرفی

سید نجم الدین محمود طالقانی فرزند قاضی سید جلال الدین طالقانی، یکی از بزرگترین علمای صاحب منصب قضاوت، در نیمه دوم قرن 9 هجری، مصادف با سالهای 850 تا 900 هجری قمری (زنده تا قبل از سنه 914 هجری قمری) در دوران حکومت کیائیه در طالقان، غرب مازندران و شرق گیلان (مناطق جنوبی و شمالی البرز مرکزی ایران) بوده است

به نظر مرحرم سید اشرف الدین کیایی،اسم ایشان میر محمود بوده است و نجم الدین و شرف الدین، بعنوان القاب ایشان، در اسناد مربوطه، ذکر شده است

سلسله کیائیه - وقف نامه روستای سوهان

اجداد

جد پنجم سید نجم الدین، یعنی سید علاء الدین بن علی ابن محمد تقی، با 21 پشت و طبقه، از احفاد امام باقر ع، از سادات اصیل و بعنوان امام زادگان یا معصوم زادگان، مدفون در روستای اورازان، است. قبر ایشان و فرزندش شرف الدین محمد، محل زیارت عمومی میباشد، که مرحوم جلال آل احمد، در نوشته اورازان، به آن اشاره کرده است

گفته شده، سید علاء الدین، برادری به اسم شرف الدین ابراهیم داشته، که در شیراز و زمان شیخ مصلح الدین، سعدی شیرازی، معاصر و هم کلام شاعر بزرگ ایرانی بوده است. شرف الدین در سال 663 در جریان شورش به قتل می رسد و در نتیجه، سید علاء الدین و خانواده ایشان، از شیراز به تبریز، هجرت می نماید و نزد شیخ نصیرالدین طوسی، دانشمند و وزیر ایرانی دربار مغولان درمی آیند

سپس از طرف شیخ طوسی، روستای اورازان طالقان، که گویا از املاک خالصه حکومتی بوده، به سید علاء الدین، متوفی به سال 670 هجری قمری و خانواده ایشان، اهداء میشود. (اورازان مزار فیض طالقان. تالیف سید اشرف الدین کیایی، به نقل از خلاصة المقال، میرزا عباس فیض قمی، ص 7 و 8)

سید شرف الدین محمد فرزند سید علاء الدین، جد مشترک و نیای اعلای سادات طالقان، به خصوص سادات روستاهای اورازان، گلیرد و سوهان می باشد

سلسله نسب سادات طالقان

در خصوص سید معزالدین، فرزند سید شرف الدین محمد فوق الذکر، اطلاعات بیشتری در دسترس نیست

لکن در خصوص فرزند سید معزالدین، یعنی سید جلال الدین طالقانی، پدر بزرگ پدری سید نجم الدین محمود طالقانی، گفته میشود در اواخر سنه نهم هجری قمری، مجلس گفتگو با مرحوم محقق کرکی را درک نموده و بعد از ملاقات با شاه طهماسب صفوی، به نجف اشرف رفته و در همان شهر، به رحمت ایزدی رفته است

علی الظاهر، فرزند سید جلال، به نام سید علاء الدین، پدر سید نجم الدین محمود، دارای مقام و منصب قضاوت بوده است و لذا مشهور به قاضی سید علاء الدین و به طالقانی نیز، منسوب هستند



امام زادگان روستای اورازان



امام زادگان روستای اورازان

برادران

خانواده سید علاء الدین از خانواده های بزرگ سادات منطقه بوده اند و سید نجم الدین و برادران ایشان، بعنوان شیوخ و بزرگان سادات طالقان، بشرح ذیل، مشهور می باشند

اول- نجم الدین محمود بن علاء الدین، که صاحب منصب قضاوت بوده است و در برخی اسناد، از ایشان با لقب قاضی ویا امیر، نجم الدین یا شرف الدین محمود طالقانی، نام برده میشود.

گفته شده ایشان، در روستای یَرَک، که فعلا در محدوده الموت می باشد، مدفون است. بنابر نوشته آقای سید اشرف الدین کیایی، در زمان بازدید از روستای یرک، هیچ نشانه ای از قبر این بزرگوار در آن منطقه، مشاهده نکرده است

دوم - قاضی میر سعید بن سید علاء الدین، متوفی 926 هجری قمری، صاحب بقعه و مزار زیارتی در سید آباد روستای حسنجون طالقان میباشد. البته اسم ایشان، به صورت، سید قاضی بن علاء الدین، در کتاب الشجره الطیبه، نام برده شده است

سوم - سید مقصود علی بن علاء الدین، جد سادات اورازان طالقان مشهور به احمدی

چهارم - سید موسی بن علاء الدین، جد سادات میر مطهری ها در اورزان طالقان

مزار قاضی میر سعید بن علاء الدین، روستای سید آباد حسن جون





روستای سوهان طالقان



فرزندان

یکی از فرزندان سید نجم الدین محمود طالقانی، سید علاء الدین می باشد. ایشان در دربار خان احمد گیلانی، از ملوک کیائیه با مرکزیت شهر لاهیجان، که بسیار به سادات طالقان، ارادت داشت، مورد احترام زیاد بوده است

جایگاه سید علاء الدین به میزانی بوده است که توسط خان احمد، روستای سوهان طالقان، به موجب وقف نامه سال 914 هجری قمری، بسید علاء الدین ابن قاضی نجم الدین محمود طالقانی، و اولاد ذکور ایشان، اهداء شده است

بعلاوه تمامی سادات کیایی روستای سوهان طالقان، از احفاد و بازماندگان سید علاء الدین بن نجم الدین محمود طالقانی، میباشند

در متن وقف نامه فوق، جایگاه سید نجم الدین پدر علاء الدین با این عبارت، بیان شده است که: «ابن عاليجناب مرحومي مبروري مغفوري امير نجم‏الدين محمود الطالقاني الشهير بجلال، خلد الله تعالي رشحات ارشاده و افضاله و کماله و علمه و يقينه»

سلسله کیائیه - وقف نامه روستای سوهان

به این جهت، به نظر میرسد که تا قبل از تاریخ تحریر سند مذکور، یعنی سنه 914 هجری قمری، سید نجم الدین محمود طالقانی، از دنیا رفته و فوت کرده است و لذا با لقب مرحومی مبروری مغوری، به ایشان، اشاره شده است

سید نجم الدین محمود، دارای فرزند دیگر، به نام، سید محمد جعفر بوده است که نیای بزرگ سادات روستای گلیرد طالقان از جمله، مرحوم آیت الله سید محمود طالقانی ره، می باشد

طبق گفته بزرگان مطلع، سلسله نسب سادات روستای گلیرد طالقان، از اعقاب و احفاد سید سلیم بن سید محمد جعفر بن سید نجم الدین محمود طالقانی، میباشند

مشهور است که خان احمد گیلانی، روستاهای گلیرد و خودکاوند را نیز، برای سادات آن مناطق، وقف و هبه نموده است. کما اینکه، در گذشته روستای اورزان، جهت نیاکان آنها، سید علاء الدین و سید شرف الدین محمد، واگذار شده است


اساتید

سید نجم الدین محمود طالقانی، به همراه شیخ ربیعة بن جمعه، از بزرگترین شاگردان شیخ محمد بن علی ابن ابراهیم بن ابی جمهور الاحسائی (یا احساوی یا لحضاوی) متولد احساء در شبه جزیره عربستان و زنده در سال 904 هجری قمری، مشهور به ابن ابی جمهور، فقیه و عالم بزرگ شیعی سده 9 هجری می باشند و شیخ، بعنوان بزرگترین و برجسته ترین استاد سید نجم الدین محمود، نام برده شده است

شیخ ابن ابی جمهور، از علمای بزرگی بوده است که گویا اغلب عمر خویش، در مهاجرت و سفر بوده است. زیرا ایشان، بعد از طی دوره کودکی و جوانی در شبه جزیره عربستان، ابتدا جهت تکمیل دروس اسلامی، به نجف اشرف رفته و و موفق به اخذ اجازه نقل حدیث، از اساتید و فقهای برجسته زمان خویش، می گرد.

سپس به ایران مسافرت نموده و مدتها در مشهد مقدس، اقامت داشته و گویا در همان شهر نیز، فوت کرده است. به نظر می رسد، سید نجم الدین محمود، در این دوره باید، محضر درس طولانی مدت، شیخ ابن ابی جمهور را درک کرده باشد،

گفته میشود، شخصیت ابن ابی جمهور، به دلیل واسطه بودن ایشان، بعنوان حلقه وصل، علماء و مکات